Σύγκριση εγκεφάλου αδρών γυναικών μετά το νεογέννητο

Σύγκριση : Πώς αλλάζει ο εγκέφαλος άνδρα και γυναίκας με την έλευση νεογέννητου

Ομοιότητες, διαφορές και ο ρόλος της συμετοχής

Η έλευση ενός νεογέννητου παιδιού προκαλεί βαθιές νευροβιολογικές αλλαγές και στους δύο γονείς.

Για χρόνια πιστεύαμε ότι αυτές οι αλλαγές αφορούν κυρίως τη μητέρα.

Η σύγχρονη νευροεπιστήμη δείχνει κάτι διαφορετικό:

Ο εγκέφαλος και του άνδρα και της γυναίκας αναδιαμορφώνεται.

Η διαφορά δεν βρίσκεται στο φύλο, αλλά στον τρόπο και στον βαθμό συμμερτοχής.

1. Κοινή βάση: ο εγκέφαλος της φροντίδας

Και στους δύο γονείς ενεργοποιείται ένα κοινό caregiving network, που περιλαμβάνει:

• Αμυγδαλή → προστασία & εγρήγορση
• Πρόσθιο προμετωπιαίο φλοιό → αυτοέλεγχος & σχεδιασμός
• Insula → ενσυναίσθηση & σωματική επίγνωση
• Anterior cingulate cortex → σύνδεση συναισθήματος–πράξης

Αυτό το δίκτυο είναι ίδιο και στα δύο φύλα.

2. Η βασική διαφορά εκκίνησης

Τρόπος ενεργοποίησης

• Γυναίκα : βιολογικός και εμπειρικός
• Άνδρας  : κυρίως εμπειρικός

Ρόλος εγκυμοσύνης

• Γυναίκα : ισχυρός νευροβιολογικός «εκκινητής»
• Άνδρας  : απουσιάζει

Χρόνος προσαρμογής

• Γυναίκα : ταχύτερος
• Άνδρας  : εξαρτάται από τη συμμετοχή

Η μητέρα ξεκινά με ένα βιολογικό πλεονέκτημα εκκίνησης λόγω:

• εγκυμοσύνης,
• τοκετού,
• ορμονικής καταιγίδας.

Ο πατέρας όμως φτάνει στο ίδιο επίπεδο, όταν υπάρχει καθημερινή φροντίδα.

3. Ορμόνες: διαφορετικές αφετηρίες, συγκλίνουσα πορεία

Μητέρα

• Πολύ υψηλή οξυτοκίνη
• Πολύ υψηλή προλακτίνη
• Έντονη συναισθηματική ευαισθησία

Πατέρας

• Μείωση τεστοστερόνης
• Αύξηση οξυτοκίνης μέσω φροντίδας
• Σταδιακή ενίσχυση δεσμού

Η οξυτοκίνη αυξάνεται και στους δύο μέσω επαφής, όχι μέσω φύλου.

4. Σύστημα ανταμοιβής (ντοπαμίνη)

Και στους δύο γονείς παρατηρείται:

• μετατόπιση από άμεση ανταμοιβή → μακροπρόθεσμη ικανοποίηση
• αυξημένη ικανοποίηση από φροντίδα
• μείωση ρίσκου και παρορμητικότητας

 Η διαφορά είναι χρονική, όχι ποιοτική.

5. Το κρίσιμο εύρημα της επιστήμης

Πατέρες που εμπλέκονται ισότιμα (5050) εμφανίζουν εγκεφαλικές ενεργοποιήσεις ίδιες με των μητέρων.

Αυτό έχει επιβεβαιωθεί με fMRI σε:

• ζευγάρια ίσης φροντίδας,
• ομόφυλα ζευγάρια,
• πατέρες κύριους φροντιστές.

Ο εγκέφαλος δεν ρωτά φύλο.

Ρωτά: είσαι παρών;

6. Τι ΔΕΝ είναι βιολογικό

Δεν είναι βιολογικά προκαθορισμένο ότι:

• η μητέρα «δένεται περισσότερο»,
• ο πατέρας «δεν μπορεί»,
• η φροντίδα είναι έμφυτα γυναικεία.

Αυτά είναι κοινωνικές κατασκευές, όχι νευρολογικά δεδομένα.

7. Όταν ο ένας γονέας αποκλείεται

Όταν αποκλείεται:

• μπλοκάρεται η νευροπλαστικότητα,
• αυξάνεται το στρες,
• αποδυναμώνεται ο δεσμός.

Ο αποκλεισμός πατέρα ή μητέρας έχει νευροβιολογικό κόστος για όλους — και για το παιδί.

Συμπέρασμα

• Η μητέρα ξεκινά διαφορετικά.
• Ο πατέρας φτάνει το ίδιο μακριά.
• Η διαφορά δεν είναι φύλο.
• Είναι χρόνος, φροντίδα και ισότητα – 50/50.

Το 50/50 δεν είναι ιδεολογία. Είναι η φυσική συνέχεια της νευροβιολογίας της σχέσης γονέα παιδιού.

Επιλεγμένη βιβλιογραφία

1. Abraham, E. et al. (2014). Father’s brain is sensitive to childcare experiences. PNAS.
2. Kim, P. et al. (2010, 2014). Neural plasticity in parents. Social Neuroscience.
3. Feldman, R. (2015). The adaptive human parental brain. Trends in Neurosciences.
4. Gettler, L.T. et al. (2011). Fatherhood decreases testosterone in men. PNAS.
5. Gordon, I. et al. (2010). Oxytocin and parenting. Biological Psychiatry.
6. Swain, J.E. et al. (2014). Parenting and the brain. Current Opinion in Psychology.
7. Atzil, S. et al. (2012). Synchrony and the parental brain. PNAS.

Οι ανωτέρω μελέτες είναι δημοσιευμένες σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και προσβάσιμες μέσω PubMed και επίσημων εκδοτών.