Τα δικόγραφα της επίλυσης
Για τα δικόγραφα της επίλυσης, χωρίς δράμα
Στα οικογενειακά δικαστήρια δεν συγκρούονται μόνο δύο γονείς.
Συγκρούονται αφηγήσεις.
Η σύγχρονη νευροεπιστήμη αναγνωρίζει ότι υπάρχουν στατιστικές διαφορές στη γνωστική και συναισθηματική επεξεργασία μεταξύ ανδρών και γυναικών. Υπάρχει όμως και τεράστια επικάλυψη. Και κυρίως: η συμπεριφορά δεν προβλέπεται από το φύλο.
Καθοριστικό ρόλο παίζει το περιβάλλον.
Και το ερώτημα είναι απλό:
Τι είδους γνωστικό περιβάλλον δημιουργούν σήμερα τα οικογενειακά δικαστήρια;
Τι πραγματικά λέει η νευροεπιστήμη
Η σύγχρονη έρευνα δείχνει τρία πράγματα ταυτόχρονα:
- Υπάρχουν στατιστικές διαφορές στη συνδεσιμότητα και στη λειτουργική ενεργοποίηση.
- Υπάρχει μεγάλη επικάλυψη μεταξύ ανδρών και γυναικών.
- Το περιβάλλον καθορίζει ποια κυκλώματα ενεργοποιούνται.
Σε περιβάλλοντα συναισθηματικής έντασης και αφηγηματικής αξιολόγησης ενεργοποιούνται κυκλώματα κοινωνικής κρίσης, σχέσης και ηθικής αξιολόγησης.
Σε περιβάλλοντα δομημένης ανάλυσης και σαφών κριτηρίων ενεργοποιούνται κυκλώματα επίλυσης προβλημάτων.
Το ζήτημα δεν είναι ποιος κάθεται στην έδρα.
Το ζήτημα είναι τι «ζητά» το σύστημα από τον εγκέφαλο.
Το πρόβλημα των δικογράφων
Στην πράξη, τα οικογενειακά δικόγραφα συχνά:
- περιγράφουν χαρακτήρες αντί για διαφωνίες,
- χρησιμοποιούν γενικευμένους χαρακτηρισμούς,
- δραματοποιούν αντί να ρυθμίζουν.
Αντί να απαντούν στο ερώτημα: «Ποια διαφωνία πρέπει να λυθεί;»
απαντούν στο ερώτημα: «Ποιος είναι ο καλός και ποιος ο κακός;»
Πρέπει λοιπόν οι νομικοί κάθε βαθμίδας να οδηγήσουν τον ανθρώπινο εγκέφαλο στην επίλυση.
Γιατί κάθε δικονομική «νίκη» είναι εξ’ ορισμού Πύρειος.
Το άρθρο 1511 ΑΚ ως θεσμική πυξίδα
Το άρθρο 1511 ΑΚ επιβάλλει στάθμιση πραγματικών δεδομένων με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.
Δεν καλεί το δικαστήριο να απονείμει ηθική καταδίκη
Καλεί το δικαστήριο να ρυθμίσει λειτουργικά τη γονική μέριμνα.
Η μετάβαση από το «δράμα» στη λύση δεν απαιτεί αλλαγή προσώπων.
Απαιτεί αλλαγή γλώσσας και διαδικασίας.
Οι αρχές σύνταξης των δικογράφων της επίλυσης
Αρχή 1: Ορίζουμε τη διαφωνία
Όχι: «Είναι ακατάλληλος γονέας.»
Ναι: «Οι διάδικοι διαφωνούν ως προς τη ρύθμιση της καθημερινής φροντίδας κατά τις εργάσιμες ημέρες.»
Αρχή 2: Περιγράφουμε δεδομένα – όχι χαρακτήρες
Όχι: «Είναι ανεύθυνη.»
Ναι: «Η καθ’ ης εργάζεται με κυλιόμενο ωράριο, συμπεριλαμβανομένων απογευματινών βαρδιών.»
Αρχή 3: Εστιάζουμε στο παιδί
Όχι: «Με προσβάλλει συνεχώς.»
Ναι: «Η αστάθεια ωραρίου επηρεάζει το πρόγραμμα ύπνου και μελέτης του ανηλίκου.»
Αρχή 4: Προτείνουμε λειτουργική λύση
Όχι: «Να μου ανατεθεί η επιμέλεια.»
Ναι: «Προτείνεται επίλυση που διασφαλίζει σταθερότητα και ουσιαστική σχέση με αμφότερους τους γονείς.»
Checklist Ελέγχου Δικογράφου (5 ερωτήσεις πριν κατατεθεί)
- Ποια συγκεκριμένη διαφωνία επιλύω;
- Περιέχω γενικευμένους χαρακτηρισμούς;
- Αναφέρω συγκεκριμένα πραγματικά δεδομένα;
- Προτείνω λειτουργική λύση ή τιμωρητική επίλυση;
- Κάθε πρόταση απαντά στο «πώς βοηθά το παιδί»;
Όρι δεν απαντά στα πιο πάνω, διαγράφεται.
Το βαθύτερο μήνυμα
Το οικογενειακό δίκαιο δεν είναι ηθικό δικαστήριο.
Η γλώσσα δημιουργεί σύγκρουση ή λύση.
Το δράμα δεν είναι φυσικό φαινόμενο. Είναι δικονομική επιλογή.
